|
Podstawowe zagrożenia występujące w modelarstwie rakietowym
Wybuch lub pożar przy przygotowaniu ładunków paliwa Jest to wypadek najgroźniejszy i pociąga najwięcej ofiar przy pracach amatorskich. Spalanie materiałów pirotechnicznych łączy się nie tylko z powstawaniem płomienia o wysokiej temperaturze, ale także z rozrzuceniem części materiału na dużej przestrzeni, co tworzy oddzielne ogniska. Zapalenie może spowodować uszkodzenie ciała zwłaszcza oczu. Do najniebezpieczniejszych czynności zaliczamy wykonywanie paliw stałych (mielenie, mieszanie, stapianie). Zapłon może nastąpić zarówno od otwartego ognia, iskry, jak i może być wynikiem reakcji chemicznych. Niektóre substancje, jak np. proch chloranowy, są czułe na uderzenia lub zgniecenia. Środki zapobiegawcze. - Wyeliminować prace pirotechniczne a stosować silniki fabryczne.
- Prace prowadzić pod fachowym nadzorem.
- Stosować ochronę osobistą w postaci osłon twarzy i oczu.
- Pomieszczenie zabezpieczyć pod względem pożarowym.
- Przestrzegać receptur wykonywania materiałów pirotechnicznych.
Nieoczekiwane uruchomienie silnika Jeżeli silnik rozpocznie pracę w chwili, gdy przed wylotem dyszy znajduje się człowiek, może nastąpić poranienie i poparzenie, a w przypadków rakiet ciężkich – nawet utrata życia. Przyczyną może być przypadkowe włączenie zapłonu w czasie gdy obsługa znajduje się jeszcze przy wyrzutni.
Środki zapobiegawcze.
- Łączenie instalacji zapłonowej ze źródłem prądu dopiero wówczas, gdy obsługa przeszła do tablicy rozdzielczej.
- Zakładanie instalacji zapłonowej po zakończeniu wszystkich czynności.
- Nie stosować zapłonników niskonapięciowych.
- Nie wykonywać prób w pobliżu urządzeń wytwarzających silne pole elektromagnetyczne.
- Zwieranie przewodów instalacji zapłonowej w czasie łączenia ich z przewodami zapłonnika.
Opóźniony zapłon silnika Przy nie wypróbowanych konstrukcjach silnika może się zdarzyć, że zapłon nastąpi z dużym opóźnieniem. Jeśli ktoś sądząc, że zapłon w ogóle nie nastąpił, wcześniej podejdzie do silnika, może to mieć dla niego tragiczne skutki.
Środki zapobiegawcze.
Nie podchodzić do silnika w razie nieudanego zapłonu – zdjęcie silnika można przeprowadzić po trzykrotnej próbie odpalenia i wykonaniu dodatkowo następujących czynności: - Odczekać kilka minut
- Odłączyć przewody od źródła prądu
- Zewrzeć je ze sobą
Rozerwanie rakiety na wyrzutni Może powstać niebezpieczeństwo porażenia odłamkami lub zaprószeniem ognia. Przyczyną może być nieprawidłowa konstrukcja silnika lub zapłonnika, nieprawdłowy montaż lub ustawienie rakiety. Środki zapobiegawcze. - Stosowanie silników fabrycznych.
- Niedopuszczenie do lotów silników większych, bez wcześniejszych prób stacjonarnych.
- Przestrzeganie zasad prawidłowego montażu i ustawienia rakiety na wyrzutni.
- Nie stosowanie do zapłonu spłonek piorunujących.
- Niedopuszczanie do prób w locie silników uszkodzonych ze śladami uderzeń lub pęknięć.
- Zabezpieczenie obsługi i widzów przez odpowiednią odległość od wyrzutni.
Upadek rakiety z pracującym silnikiem Przypadek taki może być bardzo niebezpieczny, gdyż rakieta po upadku może poruszać się w sposób zupełnie nieprzewidywalny, działając niszcząco zarówno przez uderzenie, jak i przez ogień z dyszy. Przyczyną może być: - Mechaniczne uszkodzenie rakiety (odpadnięcie usterzenia w czasie lotu w skutek słabego zamocowania lub uderzenie o przeszkodę)
- Za krótka wyrzutnia.
- Niestateczna rakieta
- Nierównomierna praca silnika – okresowe narastanie i zanikanie ciągu – pierwszy taki impuls może spowodować zejście rakiety z prowadnicy, później następuje upadek na ziemię, następnie pchnięcie w nieoczekiwanym kierunku – może to być zmiana kierunku lotu, skoki na ziemi lub nawet zygzakowate pełzanie.
Środki zapobiegawcze. - Kierowanie się przy konstruowaniu rakiety i wyrzutni zasadami aerodynamiki i mechaniki.
- Niedopuszczenie w locie silników niesprawnych oraz uwzględnienie wpływu obniżenia temperatury na pracę silnika.
- Sprawdzenie, czy na drodze lotu rakiety nie znajdują się przeszkody jak druty, gałęzie itp.
Upadek rakiety w nieprawidłowym miejscu (z niepracującym silnikiem) Skutki upadku rakiety po zakończeniu pracy silnika równają się skutkom upadku ciężkiego przedmiotu np. pocisku. Rakieta ma kształt opływowy, dużą prędkość spadania, a co za tym idzie, wysoką zdolność przebicia przeszkód. Oprócz niebezpieczeństwa uderzenia istnieje także niebezpieczeństwo związane z poparzeniem, gdyż silnik i dysza zachowują dość długo wysoką temperaturę. Środki zapobiegawcze. - Prawidłowa konstrukcja wyrzutni.
- Właściwy kąt startu rakiety 80-85 °
- Niedopuszczanie do lotu rakiet uszkodzonych.
- Zachowanie aerodynamicznych kształtów rakiety.
- Uwzględnienie wpływu wiatru na lot rakiety.
Zalecenia bezpieczeństwa dla konstruktorów rakiet i silników amatorskich. - Trzeba znać i przestrzegać prawa i przepisy dotyczące obchodzenia się z materiałami wybuchowymi i paliwami rakietowymi.
- Nie budować silników rakietowych bez dokładnego zapoznania się z literaturą fachową, zasadami napędu rakietowego i chemią paliw.
- Nie budować silników rakietowych bez zapewnienia sobie rady, pomocy i nadzoru ze strony fachowca; stosować się do jego wskazań.
- Nie zajmować się budowaniem silników rakietowych na paliwo ciekłe.
- Obchodzić się z silnikami i paliwami rakietowymi z wielką ostrożnością.
- Nie podgrzewać silników ani paliw do temperatury wyższej niż podano w instrukcji obsługi.
- Przy pracach z paliwami i silnikami rakietowymi nosić strój ochronny i maskę ochronną na twarz.
- Nie używać do budowy silników rakietowych niebezpiecznych związków chemicznych.
- Do uruchamiania silników stosować wyłącznie zdalny zapłon elektryczny – urządzenie zapłonowe instalować bezpośrednio przed startem.
- Próby w locie organizować w odpowiednim terenie o wielkości zależnej od osiągów rakiet.
- Nie wypuszczać rakiet pod kątem mniejszym niż 60 ° do poziomu terenu.
- Uwzględniać wpływ wiatru na lot rakiety i nie dokonywać startu przy silnym wietrze.
- Nie umieszczać w głowicach rakiet materiałów wybuchowych ani nie używać ich do rażenia celów naziemnych lub powietrznych.
- Działać zawsze z rozwagą i poczuciem odpowiedzialności, pamiętając jakie skutki może spowodować niewłaściwy sposób postępowania.
Opracowano na podstawie książki Pawła Elszteina "Młody Modelarz Rakiet"
|
Safety 
